تورم استانها چرا متفاوت است؟
گزارش تازه مرکز آمار یک نکته مهم را درباره تورم استانها روشن میکند: اختلاف شدید نرخ تورم میان استانها لزوماً به معنای تفاوت در «مدیریت اقتصادی» آنها نیست. بررسیها نشان میدهد شکاف ۲۰.۲ واحد درصدی تورم استانها در اردیبهشت ۱۴۰۵، بیشتر از هر چیز تحت تأثیر دو عامل بوده است: تفاوت در ترکیب سبد مصرفی خانوارها و ویژگیهای محاسباتی شاخص تورم.
استانهایی که بخش بزرگتری از هزینه خانوارشان صرف خوراکیها میشود، بهطور طبیعی تورم بالاتری ثبت کردهاند. دلیلش هم روشن است: تورم گروه خوراکیها به ۸۲.۷ درصد رسیده، در حالی که تورم کالاها و خدمات غیرخوراکی حدود ۴۵.۱ درصد بوده است. بنابراین اگر وزن خوراکیها در سبد مصرفی یک استان بیشتر باشد، نرخ تورم کل آن استان نیز به شکل خودکار بالاتر محاسبه میشود.
از سوی دیگر، «اثر پایه» در فرمول محاسبه تورم باعث میشود رتبهبندی استانها در طول زمان تغییر کند. به بیان ساده، استانی که سال قبل افزایش قیمت کمتری داشته، ممکن است امسال حتی با رشد قیمت مشابه، تورم بالاتری ثبت کند.
این یافته یک هشدار مهم برای تحلیلگران و سیاستگذاران دارد: قضاوت درباره عملکرد اقتصادی استانها صرفاً بر اساس شاخص تورم سالانه میتواند گمراهکننده باشد. برای تحلیل دقیقتر باید ساختار هزینه خانوارها، الگوی مصرف، سطح درآمد و سایر متغیرهای اقتصادی هر استان را نیز در نظر گرفت.
