با ورود هوش مصنوعی؛ چگونه آینده آموزشهای فنیوحرفهای متحول میشود؟
کارشناسان معتقدند که هوش مصنوعی میتواند با شناسایی نیازهای نوظهور بازار کار و تسریع بهروزرسانی برنامههای درسی، آموزشهای مهارتی را به نیازهای جدید بازار کار نزدیکتر کند.
به گزارش ایسنا، همزمان با روز ملی کارآفرینی و آموزشهای فنیوحرفهای، توجه به آینده آموزشهای مهارتی در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده است که هوش مصنوعی و تغییرات سریع بازار کار، نظامهای آموزش فنیوحرفهای را برای بهروزرسانی سریعتر برنامههای آموزشی و مدارک مهارتی تحت فشار قرار دادهاند.
در همین راستا، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در گزارشی به بررسی چگونگی تحول آموزشهای فنیوحرفهای با استفاده از هوش مصنوعی پرداخته است. این گزارش بررسی میکند که هوش مصنوعی چگونه میتواند توسعه برنامههای درسی، مدارک آموزشی و استانداردهای شغلی را تغییر دهد.
تغییرات سریع بازار کار که تحت تاثیر دیجیتالی شدن، هوش مصنوعی و گذار به اقتصاد سبز شکل گرفتهاند، فشار فزایندهای بر نظامهای آموزش فنیوحرفهای وارد کردهاند تا برنامههای درسی و مدارک مهارتی را با دفعات بیشتر و کارآمدتر تدوین و بهروزرسانی کنند. اگرچه فرآیندهای توسعه آموزش فنیوحرفهای معمولا مستحکم، مشارکتی و مبتنی بر مشارکت گسترده ذینفعان هستند، اغلب به منابع زیادی نیاز دارند و در هماهنگ شدن با سرعت بالای تغییر نیازهای مهارتی با مشکل مواجه میشوند.
برنامههای درسی و مدارک مهارتی، ستون فقرات آموزشهای فنیوحرفهای را تشکیل میدهند و نیازهای بازار کار را به نتایج یادگیری، برنامههای آموزشی و گواهینامههای مشخص تبدیل میکنند. هرگاه این برنامهها و مدارک با تغییرات بازار کار همگام نباشند یا از نیازهای آن فاصله بگیرند، ناهماهنگی میان مهارتها و مدارک آموزشی تداوم پیدا میکند و به کمبود نیروی ماهر منجر میشود؛ حتی در شرایطی که مدارک همچنان بهعنوان نشانهای قابل اعتماد از شایستگی افراد شناخته شوند.
در چنین شرایطی، هوش مصنوعی فرصتهای نوینی برای پاسخگویی بیشتر، کارآمدتر و مبتنی بر شواهد کردن فرآیند توسعه آموزشهای فنیوحرفهای فراهم میکند. هوش مصنوعی میتواند به شناسایی بهموقع روندها از میان منابع بزرگ و پیچیده داده، ترسیم و مقایسه شایستگیها در استانداردها، مدارک و برنامههای درسی، تسریع فرآیندهای تدوین، بازنگری و اعتبارسنجی فنی و همچنین ساماندهی موثرتر دیدگاههای متنوع ذینفعان کمک کند.
با این حال، ارزش افزوده استفاده از هوش مصنوعی در توسعه آموزشهای فنیوحرفهای، بیش از آنکه به خود فناوری وابسته باشد، به نحوه ادغام موثر آن در سازوکارهای موجود حکمرانی، تضمین کیفیت و همکاری میان ذینفعان بستگی دارد؛ سازوکارهایی که پایه اعتماد به نظامهای آموزش فنیوحرفهای را تشکیل میدهند.
هوش مصنوعی راهحل همه مشکلات نیست، اما میتواند برخی گلوگاههای قدیمی در توسعه آموزشهای فنیوحرفهای را کاهش دهد:
هماهنگکردن منافع ذینفعان: توسعه آموزش فنیوحرفهای به مشارکت شرکای اجتماعی، مربیان و نهادهای دولتی نیاز دارد تا ارتباط آموزش با بازار کار، قابلیت اشتغال فراگیران و انطباق با الزامات قانونی تضمین شود. با این حال، همین همکاری میتواند چالشهای هماهنگی و فرآیندهای طولانی مشورت را ایجاد کند و تصمیمگیری را به تاخیر بیندازد. هوش مصنوعی میتواند با جمعبندی منسجم حجم زیادی از دیدگاهها و کاهش موانع مشارکت ذینفعانی که منابع کمتری دارند، از طریق تهیه خلاصههای مبتنی بر شواهد، کارایی و فراگیری را افزایش دهد.
مدیریت محدودیتهای زمانی و منابع: توسعه آموزشهای فنیوحرفهای ممکن است سالها طول بکشد و فرآیندهای طولانی و منابع محدود از مهمترین موانع آن هستند. هوش مصنوعی میتواند با پشتیبانی از تدوین محتوا، ابزارهای مقایسه و بررسیهای خودکار برای اعتبارسنجی و انطباق، بار اداری و تحلیلی را کاهش دهد و به کارشناسان اجازه دهد زمان بیشتری را صرف قضاوت تخصصی و ایجاد اجماع کنند.
تبدیل تغییرات بازار کار با بهروزرسانیهای بهموقع: اطلاعات بازار کار زیاد و بهصورت لحظهای در دسترس است، اما همچنان پراکنده و تفسیر آن دشوار است. هوش مصنوعی میتواند منابع متنوع داده، مانند فرصتهای شغلی، پیشبینیهای مهارتی و فهرست مدارک مهارتی را با یکدیگر ترکیب کند تا شکافها و نیازهای نوظهور زودتر شناسایی شوند و بهروزرسانیهای بهموقع و مبتنی بر شواهد، بهویژه در بخشهایی که با سرعت زیادی تغییر میکنند، امکانپذیر شود.
موانعی که استفاده موثر از هوش مصنوعی در توسعه آموزشهای فنیوحرفهای را محدود میکنند، شامل شکاف در سواد هوش مصنوعی، مهارتهای دیجیتال و سواد داده، دسترسی نابرابر به ابزارهای امن و متناسب با نیاز، دادههای پراکنده یا بیکیفیت، کمبود راهنمایی و حمایت نهادی متناسب با آموزش فنیوحرفهای و محدودیت منابع است؛ مشکلاتی که بهویژه برای مراکز آموزشی و صنایع کوچکتر جدیتر هستند.
خطرهای احتمالی نیز به همان اندازه اهمیت دارند. هوش مصنوعی ممکن است حکمرانی مشارکتی را تضعیف کند؛ بهویژه اگر خروجیهای هوش مصنوعی جایگزین گفتوگو با ذینفعان شوند. همچنین اگر مسوولیت تصمیمهایی که با کمک هوش مصنوعی گرفته میشوند بهروشنی مشخص نباشد، ممکن است پاسخگویی و شفافیت خدشهدار شود. اتکای بیش از حد به خروجیهای هوش مصنوعی که اعتبارسنجی نشده یا سوگیرانه هستند نیز میتواند نگرانیهایی درباره کیفیت ایجاد کند.
وبسایت سازمان همکاری و توسعه اقتصادی گزارش کرد، حفاظت از دادهها و امنیت آنها نیز هنگام کار با اطلاعات حساس، منتشر نشده یا دارای حساسیت تجاری، اهمیت ویژهای دارد. بنابراین، چالشهای استفاده از هوش مصنوعی در آموزش فنیوحرفهای صرفا فنی نیستند، بلکه جنبه نهادی نیز دارند و به طراحی دقیق، حکمرانی مناسب و نظارت مستمر نیازمند هستند.
منبع: ایسنا
