دادههای رسمی درباره مصرف دو قلم کالای اساسی ایرانیان چه میگویند؟
گیل اقتصاد: دادههای هزینه و درآمد خانوار نشان میدهد مصرف دو قلم مهم از سبد پروتئینی خانوار یعنی گوشت مرغ و تخممرغ از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ روندی عمدتاً نزولی داشته است؛ روندی که از کاهش قدرت خرید و تغییر کیفیت معیشت خانوارها حکایت دارد.
روند مصرف برنج داخلی و خارجی، نان و گوشت قرمز براساس دادههای هزینه-درآمد خانوار در گزارشهای قبلی گیل اقتصاد مورد بررسی قرار گرفته بود؛ اکنون در این گزارش قصد داریم به روند مصرف گوشت مرغ و تخممرغ بپردازیم تا بتوانیم دیدی بهتر از روند مصرف اقلام اساسی توسط خانوارهای کشور از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ داشته باشیم.
مصرف یک قلم کالا در دادههای بودجه خانوار مرکز آمار ایران به این صورت ثبت میشود که مامور آمارگیر از خانوار نمونه که بهصورت تصادفی انتخاب شده متوسط مصرف را در یک ماه گذشته سوال میکند. خانوارهای نمونه براساس وزن مشخص و به صورت تصادفی انتخاب میشوند تا نتیجه آمارگیری قابل اتکا باشد.
روند نزولی مصرف مرغ و تخممرغ در طول ۱۴ سال
متوسط مصرف گوشت مرغ توسط یک خانوار از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ روندی نزولی را تجربه کرده است. به زبان اعداد متوسط مصرف مرغ در سال ۱۳۹۰ معادل ۶.۵ کیلوگرم به ازای یک خانوار در طول یک ماه بوده است. رقمی که بالاترین میزان در حداقل ۱۴ سال محسوب میشود. کارشناسان بر این باورند که در سال ۱۳۹۰ هنوز اعمال تحریمها و آثار آن بر اقتصاد نمایان نشده بود و همچنین ترکیب نرخ ارز پایین و یارانه ۴۵ دلاری به ازای هر فرد توسط دولت موجب شد تا مصرف در سطوح بالایی قرار گیرد.
با اینحال به تدریج بعد از سال ۱۳۹۰ آثار تحریم بر اقتصاد ایران پدیدار شد و قدرت خرید یارانه تخصیص یافته کاهش پیدا کرد. در نتیجه مصرف گوشت مرغ نیز روندی نزولی یافت و در سال ۱۳۹۳ به رقم ۵.۸۶ کیلوگرم رسید. پس از سال ۱۳۹۴ و انعقاد توافق برجام میان ایران و قدرتهای غربی و رفع موقت تحریمها وضعیت اقتصاد کشور بهتر شد. بهطوری که روند متوسط مصرف گوشت مرغ تا سال ۱۳۹۶ نسبتا ثابت باقی ماند. با اینحال متوسط مصرف گوشت مرغ بعد از خروج آمریکا از برجام کاهش یافت و این امر نشانگر تاثیر قابلتوجه بازگشت تحریمها است.
این روند نزولی از سال ۱۳۹۶ که شروع شد تا سال ۱۴۰۲ ادامه پیدا کرد. در این سال متوسط گوشت مرغ مصرفی یک خانوار در یک ماه مشخص به ۴ کیلو و ۶۶۰ گرم رسید. این یعنی متوسط مصرف مرغ یک خانوار در سال ۱۴۰۲ کاهش ۲۰ درصدی نسبت به سال ۱۳۹۶ و ۲۸ درصدی در مقایسه با سال ۱۳۹۰ را تجربه کرده است. در مقابل با اینکه متوسط مصرف مرغ از ۴.۶۶ کیلوگرم در سال ۱۴۰۲ به ۴.۹۶ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ افزایش یافت اما همچنان پایینتر از ۵ کیلوگرم قرار گرفته است. اعداد و ارقامی که براساس خانوارهای نمونه و به روش تصادفی محاسبه شده و بیانگر روند میانگین مصرف گوشت مرغ در یک خانوار به صورت ماهانه است، نمایانگر کاهش کیفیت زندگی و معیشت خانوارها در حدفاصل سالهای ۱۳۹۰ و ۱۴۰۳ است.
از طرف دیگر روند متوسط مصرف تخممرغ به ازای یک خانوار بعد از سال ۱۳۹۰ مشابه گوشت مرغ نزولی بوده، با این تفاوت که نوسانات و بالا و پایینهایی را تا سال ۱۴۰۳ تجربه کرده است. در این بازه زمانی بیشترین مصرف این کالا در سالهای ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ ثبت شده و معادل یک کیلو و ۸۲۰ گرم بوده است. کمترین رقم مصرفی هم در سال ۱۳۹۷ ثبت شده و معادل یک کیلو و ۵۹۰ گرم محاسبه شده است. در سال ۱۴۰۳ نیز میانگین مصرف تخممرغ برای هر خانوار برابر با یک کیلو و ۶۳۰ گرم برآورد شده است.
