چرا تنگه هرمز به مهمترین اهرم قدرت در اقتصاد و سیاست جهان تبدیل شده است؟
با بالا گرفتن دوباره تنشها در خلیج فارس، نام تنگه هرمز بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته؛ اما همزمان، پروژههایی در منطقه در حال شکلگیری هستند که هدفشان کاهش وابستگی به این گذرگاه راهبردی است. یکی از مهمترین آنها، تلاش برای احیای خط لوله کرکوک–بانیاس است؛ مسیری که میتواند نفت عراق را بدون عبور از تنگه هرمز به سواحل مدیترانه برساند.
اما این فقط یک پروژه نفتی نیست. در دنیای امروز، کشورها تلاش میکنند وابستگیهای اقتصادی و جغرافیایی را به ابزار قدرت تبدیل کنند؛ از کنترل مسیرهای انرژی گرفته تا فناوری، تراشههای پیشرفته، مواد معدنی کمیاب و حتی نظام مالی جهانی. در مقابل، رقبایشان نیز با ساخت مسیرهای جایگزین، تنوعبخشی به منابع و سرمایهگذاری در فناوریهای جدید، میکوشند این وابستگیها را کاهش دهند.
با این حال، هیچ راهحل دائمی وجود ندارد. مسیرهای جایگزین نیز میتوانند به اهداف جدید در بحرانها تبدیل شوند و وابستگی به یک بازیگر، جای خود را به وابستگی به بازیگری دیگر بدهد. به همین دلیل، رقابت بر سر مسیرهای تجاری و منابع استراتژیک، بیش از آنکه پایان یابد، فقط شکل خود را تغییر میدهد.
در این بخش از «تیتر یک» بررسی میکنیم چرا احیای یک خط لوله قدیمی دوباره اهمیت پیدا کرده، مفهوم «سلاحسازی از وابستگی متقابل» چیست و رقابت بر سر تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین چه تصویری از آینده ژئوپلیتیک و اقتصاد جهان ترسیم میکند.
